Những phong tục truyền thống trong dịp Tết cổ truyền 2024

Phong tục văn hóa cổ truyền của người Việt cho rằng, ngày 23 tháng Chạp hàng năm, ông Công, ông Táo – vị thần cai quản mọi hoạt động của gia chủ, sẽ cưỡi cá chép bay về thiên đình để báo cáo những điều gia chủ đã làm và chưa làm được trong năm qua. Sau khi báo cáo với Ngọc Hoàng, Táo quân sẽ quay lại trần gian vào đêm giao thừa để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa gia đình. Một trong những lễ vật không thể thiếu trong lễ cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp là cá chép. Vậy, tại sao lại là cá chép mà không phải loài cá khác hay con vật khác?

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, ngày 23 tháng Chạp người Việt có tục thả cá chép là do dựa trên sự tích cá chép vượt vũ môn và hóa rồng. Chỉ có cá chép là loài sống dưới nước có thể vượt vũ môn lên trời và hóa thành rồng.

Tương truyền rằng, cá chép phải vượt qua 3 kỳ thi để hóa rồng. Vượt qua mỗi kỳ thi, cá chép sẽ lên gần trời hơn một chút. Để vượt qua bài thứ nhất, cá chép phải búng đuôi nhảy qua một cái thác cao, hiểm trở. Sau khi qua bài thi thứ nhất, đuôi của cá chép thay đổi và có sức mạnh hơn. Đến bài thi thứ 2, cá chép vẫn vượt qua dù sóng gió mưa vần vũ dữ dội hơn. Lúc này, cá chép đã hóa rồng 1 nửa mình. Sau khi trải qua bài thi thứ 3, toàn thân cá chép hóa rồng.

Cá chép là phương tiện đi lại duy nhất để Táo quân về trời và không thể thay thế bằng bất kỳ con vật nào khác. Theo quan niệm dân gian, để Táo quân kịp lên thiên đình, cá chép phải được thả ra ao, hồ, sông… trước giờ Ngọ (12h trưa ngày 23 tháng Chạp).

Sự tích ông Công ông Táo:

Thần Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc. Nhưng được Việt hóa thành sự tích “2 ông 1 bà” – vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo quân hoặc ông Táo.

Tích của người Việt kể rằng, Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Tuy ăn ở mặn nồng tha thiết với nhau, nhưng mãi không có con. Vì vậy, dần dà Trọng Cao hay kiếm chuyện xô xát dằn vặt vợ.

Một hôm, chỉ vì một chuyện nhỏ, Cao gây thành chuyện lớn, đánh Thị Nhi và đuổi đi. Nhi bỏ nhà, lang thang đến một xứ khác và sau đó gặp Phạm Lang. Phải lòng nhau, hai người kết thành vợ chồng. Phần Trọng Cao, sau khi nguôi giận thì quá ân hận, nhưng vợ đã bỏ đi xa rồi. Day dứt và nhớ quay quắt, Cao lên đường tìm kiếm vợ.

Ngày này qua tháng nọ, tìm mãi, hết gạo hết tiền, Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Cuối cùng, may cho Cao, tình cờ tìm xin ăn đúng nhà của Nhi, nhằm lúc Phạm Lang đi vắng. Nhi sớm nhận ra người hành khất đúng là người chồng cũ. Nàng mời vào nhà, nấu cơm mời Cao. Đúng lúc đó, Phạm Lang trở về. Nhi sợ chồng nghi oan, nên giấu Cao dưới đống rạ sau vườn.

Chẳng may, đêm ấy, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Nhi lao mình vào cứu Cao ra. Thấy Nhi nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo. Cả ba đều chết trong đám lửa.

Thượng đế thương tình thấy 3 người sống có nghĩa có tình nên phong cho làm vua bếp hay còn gọi là Định phúc Táo Quân và giao cho người chồng mới là Thổ Công trông coi việc trong bếp, người chồng cũ là Thổ Địa trông coi việc trong nhà, còn người vợ là Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa. Không những định đoạt may, rủi, phúc họa của gia chủ, các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Hàng năm, đúng vào ngày 23 tháng Chạp là ngày Táo Quân lên chầu trời báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong một năm để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người.

Ý nghĩa của tục lệ cúng Táo quân:

Người Việt quan niệm ba vị Thần Táo (hay vua Bếp) định đoạt cát hung, phước đức cho gia đình, phước đức này do việc làm đúng đạo lý của gia chủ và những người trong nhà. Với mong muốn Thần Bếp sẽ “phù hộ” cho gia đình mình được nhiều may mắn, nên hàng năm Tết đến. Vào ngày 23 tháng Chạp, người ta thường làm lễ tiễn đưa Táo Quân chầu trời một cách long trọng.

Phong tục cúng cá chép vào ngày 23 tháng Chạp:

Theo truyền thuyết kể lại rằng: “Hàng năm, Táo quân được ông Trời phái xuống trần gian theo dõi và ghi chép những việc làm Thiện – Ác của loài người. Sau đó, cứ vào ngày 23 hàng năm, Táo quân lại cưỡi cá chép hóa rồng lên Thiên đình báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong một năm để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người“.

Bởi thế, cứ đến ngày Tết ông Công ông Táo là người Việt lại làm lễ cúng cá chép. Người dân thường chuẩn bị một đôi hoặc 3 con cá chép sống, thả trong chậu nước, cúng cùng các đồ lễ khác. Sau khi cúng xong sẽ đem thả ở sông, ao, hồ, nghĩa là “phóng sinh” để đưa ông Táo về trời.

Ngoài ra, trong tâm thức người Việt, “cá vượt Vũ môn” hay “cá chép hóa rồng” còn mang ý nghĩa của sự thăng hoa, biểu tượng của tinh thần vượt khó, sự kiên trì, bền chí chinh phục tri thức để đi tới thành công, biểu trưng cho nhân cách thanh cao tiềm ẩn hoặc hướng đến một kết quả tốt đẹp. Phóng sinh cá chép ngày Tết ông Công ông Táo không chỉ là một nét đẹp văn hóa, đồng thời còn thể hiện sự từ bi quý báu của người Việt Nam.

>> Xem thêm: Cúng ông Công ông Táo 2024 & những điều cần biết

Ngày xưa, đời Vua Hùng Vương thứ 6, sau khi đánh dẹp xong giặc Ân, vua có ý định truyền ngôi cho con. Nhân dịp đầu Xuân, vua mới họp các hoàng tử lại, bảo rằng: “Con nào tìm được thức ăn ngon lành, để bày cỗ cho có ý nghĩa nhất, thì ta sẽ truyền ngôi vua cho”.

Các hoàng tử đua nhau tìm kiếm của ngon vật lạ dâng lên cho vua cha, với hy vọng mình lấy được ngai vàng.

Trong khi đó, người con trai thứ 18 của Hùng Vương, là Tiết Liêu (còn gọi là Lang Liêu) có tính tình hiền hậu, lối sống đạo đức, hiếu thảo với cha mẹ. Vì mẹ mất sớm, thiếu người chỉ vẽ, nên ông lo lắng không biết làm thế nào.

Một hôm, Tiết Liêu nằm mộng thấy có vị Thần đến bảo: “Này con, vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống con người. Con hãy nên lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng hình Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng hình Cha Mẹ sinh thành.”

Tiết Liêu tỉnh dậy, vô cùng mừng rỡ. Ông làm theo lời Thần dặn, chọn gạo nếp thật tốt làm bánh vuông để tượng hình Đất, bỏ vào chõ chưng chín gọi là Bánh Chưng. Và ông giã xôi làm bánh tròn, để tượng hình Trời, gọi là Bánh Giầỵ Còn lá xanh bọc ở ngoài và nhân ở trong ruột bánh là tượng hình cha mẹ yêu thương đùm bọc con cái.

Đến ngày hẹn, các hoàng tử đều đem thức ăn đến bày trên mâm cỗ. Ôi thôi, đủ cả sơn hào hải vị, nhiều món ngon lành. Hoàng tử Tiết Liêu thì chỉ có Bánh Giầy và Bánh Chưng. Vua Hùng Vương lấy làm lạ hỏi, thì Tiết Liêu đem chuyện Thần báo mộng kể, giải thích ý nghĩa của Bánh Giầy Bánh Chưng. Vua cha nếm thử, thấy bánh ngon, khen có ý nghĩa, bèn truyền ngôi Vua lại cho Tiết Liêu con trai thứ 18.

Kể từ đó, mỗi khi đến Tết Nguyên Đán, thì dân chúng làm bánh Chưng và bánh Giầy để dâng cúng Tổ Tiên và Trời Đất.

Hướng dẫn cách làm bánh chưng bánh giầy nhanh gọn trong ngày lễ tết, giỗ tổ Hùng Vương:

(1) Cách làm bánh chưng:

Chuẩn bị nguyên liệu:

• Lá dong: nên chọn loại lá bánh tẻ
• Gạo nếp cái hoa vàng
• Lạt giang dẻo để buộc bánh
• Đỗ xanh
• Thịt ba chỉ có phần nạc, mỡ, đều và dày.
• Gia vị: Muối, hạt tiêu, hạt nêm

Tiến hành làm bánh chưng:

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

• Đỗ xanh mua về bạn đem ngâm trong vòng 2 tiếng. Sau đó, đãi sạch và xóc với 1 thìa ăn muối rồi cho vào nồi hấp, hấp chín. Khi đỗ chín, dùng thìa tán nhuyễn, đem trộn đều đỗ với một chút hạt tiêu và nắm đậu thành các nắm tròn bằng nhau.
• Gạo nếp bạn đem ngâm khoảng 2 tiếng cho mềm. Sau khi ngâm mềm, bạn đãi lại gạo vài lần cho sạch và xóc gạo với muối, hạt nêm.
• Rửa sạch lá dong, dùng khăn sạch lau khô. Tiếp đó bỏ phần cuống lá.
• Thái thịt miếng to bản, dày rồi cho muối, hạt tiêu vào để ướp thịt.

Bước 2:

• Bạn cho 2 lá dong chếp chéo nhau vào khuân. Tiếp theo, bạn cần cho nguyên liệu đã chuẩn bị vào theo thứ tự một bát gạo nếp vào trước, sua đó đến đậu xanh, thịt, đậu xanh, gạo. Tiếp đó, bạn gói các lá thừa lại thật gọn gàng, kín đều bánh chưng.
• Sau khi cuốn các lớp lá thừa lại, bạn dùng tay nhấn phần lá thừa xuống, tay kia nhấc nhẹ nhàng khuôn bánh ra rồi buộc lạt cho giữ lá banh.
• Cứ thế gói tiếp cho đến khi hết nguyên liệu.

Bước 3:

• Xếp bánh chưng ngay ngắn vào nồi. Đổ nước lã vào ngập toàn bộ phần bánh rồi đun lửa to cho đến khi bánh sôi thì hạ lửa.
• Tiếp theo, cứ 1 tiếng bạn kiểm tra 1 lần, nếu nước giảm, bạn cho thêm vào để nấu. Nấu bánh trong khoảng 8 đến 10 tiếng là xong.
• Sau khi bánh chín, bạn vớt bánh, dùng khăn lau sạch bên ngoài bánh và xếp bánh ra rồi đặt 1 tấm ván lên trên và dùng lực để nén bánh cho săn chắc.

(2) Cách làm bánh giầy:

Chuẩn bị nguyên liệu:

• 400 gram bột nếp
• 200 gram bột gạo
• 200 gram đậu xanh bóc vỏ
• Lá chuối
• Gia vị: Muối, đường, bơ, hành lá

Tiến hành làm bánh giầy:

Bước 1:

• Ngâm đậu xanh 2 đến 3 tiếng để đậu nở. Tiếp theo, bạn rộn bột nếp, bột gạo và muối vào nhào đều tay.
• Sau khi đậu xanh ngâm xong, bạn đem hấp chín, tán nhuyễn. Bạn chia đậu xanh đã tán thành hai phần: 1 phần thêm đường để làm nhân bánh, phần còn lại để khô để rắc lên mặt bánh.

Bước 2: Lấy lá chuối cắt thành từng miếng vuông nhỏ sao cho phù hợp với kích thước của chiếc bánh dày. Tiếp theo, bạn nặn bột thành từng viên tròn. Sau đó, ấn dẹp viên bột, cho nhân đậu đã chuẩn bị vào giữa gói bột cho khít.

Bước 3: Sau khi gói xong toàn bộ số banh, bạn cho bánh vào vỉ hấp, hấp khoảng 10′. Lưu ý, trong quá trình hấp, bạn nên mở nắp vung kiểm tra thường xuyên cho dóc nước, tránh làm hơi nước đọng rơi vào bánh.

Sau khi hấp bánh xong, bạn đặt bánh lên lá chuối, rắc chút đậu xanh khô lên trên và đặt lên thắp hương ngày giỗ tổ Hùng Vương, lễ tết.

Ý nghĩa các loài hoa và cây cảnh thường dùng trong ngày tết:

(1) Đào:

Hoa đào được coi là tinh hoa của ngũ hành, là biểu tượng cho sự sinh sôi, nảy nở, nhân duyên, lễ cưới. Theo phong thủy, hoa đào có thể trị bách quỷ. Chính vì vậy, trong năm mới ở các gia đình người Việt ở miền Bắc thường có bày cây hoặc cành hoa đào với mong muốn cầu xin may mắn, thuận lợi cả năm.

(2) Mai vàng:

Màu vàng của hoa mai tượng trưng cho sự thịnh vượng, phát triển. Theo quan niệm của người xưa, hoa mai nở vào ngày Tết sẽ đem lại may mắn, sức khỏe dồi dào, làm ăn phát đạt, tấn lộc tấn tài.

(3) Cây quất:

Cây quất tượng trưng cho sự may mắn, bình an, sức khỏe, trường thọ, niềm vui, hút tài lộc. Chính vì vậy, trong những ngày Tết, hầu hết các gia đình, công ty, cửa hàng kinh doanh đều chọn cây quất để trưng bày.

(4) Cây sung:

Cây sung là biểu tượng cho sự sung mãn, tròn đầy nên cây sung rất được người Việt ưa chuộng trồng làm cảnh. Cây sung còn được xếp đứng đầu trong bộ tam đa, là biểu tượng của phúc (cây sung) cùng với lộc (cây lộc vừng), thọ (vạn tuế). Quả sung cũng được nhiều người lựa chọn để bày trên mâm ngũ quả cúng tổ tiên ngày Tết.

(5) Hoa cúc:

Trong dân gian, hoa cúc là loài hoa quý nằm trong tứ quý “tùng, cúc, trúc, mai”, tượng trưng cho sự trường thọ, phúc lộc dồi dào. Theo phong thủy, hoa cúc mang lại may mắn, cuộc sống bình yên cho gia chủ. Bởi vậy, đây là một trong những loại hoa không thể thiếu trong mỗi gia đình người Việt mỗi dịp Tết đến xuân về, có thể là một chậu hoa cúc nhỏ đặt trước nhà hoặc những bông hoa cúc trên bàn thờ tổ tiên.

(6) Cây phát tài, phát lộc:

Đây là loài cây mang lại may mắn, tài lộc sung túc cho cả gia đình. Theo phong thủy, số lượng cây phát tài, phát lộc được trồng trong một chậu sẽ có ý nghĩa khác nhau:

• 2 cây: Tình duyên và hôn nhân
• 3 cây: Mang đến 3 loại may mắn: hạnh phúc, trường thọ, sự giàu có
• 5 cây: Sức khỏe
• 8 cây: Thịnh vượng, phát tài
• 9 cây: May mắn

(7) Hoa hải đường:

Hoa hải đường là loài hoa tượng trưng cho mùa xuân. Trong phong thủy, loài hoa này mang lại phú quý, làm ăn tấn tới, may mắn cho gia đình. Ngoài ra, hoa hải đường còn tượng trưng có tình cảm anh em hòa hợp, cuộc sống vui vậy và tình bạn thân thiết.

(8) Hoa trạng nguyên:

Cây trạng nguyên là biểu tượng cho sự thành đạt, đỗ đạt trong con đường học hành. Với màu sắc đỏ thắm, cây trạng nguyên vừa mang lại hạnh phúc, may mắn vừa mang lại thành công cho các thành viên trong gia đình. Đặc biệt, những gia đình có con cháu sắp bước vào những cuộc thi cử quan trọng đều chọn cây hoa trạng nguyện bày trong nhà với hy vọng con cháu học giỏi, đỗ đạt cao.

(9) Hoa lan:

Loài hoa “nữ hoàng” này tượng trưng cho sự giàu có, sang trọng, quý phái. Trong phong thủy, hoa lan mang lại nhiều may mắn, vượng khí cho gia chủ. Chính vì vậy, với vẻ đẹp sang trọng, màu sắc rực rỡ, loài hoa này thường được bày ở trong phòng khách mỗi dịp xuân về.

(10) Nụ tầm xuân:

Nụ tầm xuân có ý nghĩa sinh sôi, nảy lộc, mang lại nhiều may mắn. Cùng với hoa đào, cây quất, hoa tầm xuân là vật trang trí không thể thiếu trong nhiều gia đình trong dịp Tết.

(11) Hoa đồng tiền:

Hoa đồng tiền mang lại nhiều may mắn, sức khỏe, tuổi thọ mà giá thành khá rẻ nên được nhiều gia đình lựa chọn để chơi hoa trong ngày Tết. Bạn có thể đặt một chậu hoa đồng tiền trước cửa nhà, trong phòng khách hoặc cắm thành lọ trang trí như một lời chúc ý nghĩa cho gia đình trong ngày đầu năm mới.

(12) Hoa thủy tiên:

Loài hoa tượng trưng cho sự may mắn, trường thọ, giàu sang phú quý, tài lộc sung túc. Theo phong thủy, hoa thủy tiên có tác dụng khử tà, mang lại cát tường, tăng thêm tài khí cho gia chủ. Chính vì vây, hoa thủy tiên được rất nhiều gia đình lựa chọn trang trí trong nhà.

Lưu ý khi dùng hoa, cây cảnh trong ngày Tết:

• Không nên sử dụng quá nhiều hoa với nhiều màu sắc trong nhà sẽ gây rối mắt, cần chọn những cây hoa có màu sắc hài hòa với không gian ngôi nhà.
• Trong phòng bếp, phòng ăn nên chọn những cây nhỏ gọn, tránh vướng víu.
• Những chậu cây có kích thước lớn sẽ phù hợp với không gian như sân, hai bên cửa phòng khách, lối vào nhà,…
• Những chậu cây nhỏ, lọ cắm hoa thích hợp với phòng khách, bàn ăn hoặc cửa sổ,…
• Việc giữ cho hoa tươi lâu là rất quan trọng trong những ngày Tết, vì vậy bạn nên chú ý tới việc chăm sóc các chậu cây, lọ hoa đúng cách: lượng nước tưới phù hợp với từng loại cây, thay nước cho lọ hoa, đặt chậu/lọ hoa ra sân vào buổi tối, đảm bảo ánh sáng cho những cây trồng trong chậu…

Cùng tìm hiểu ý nghĩa các loài hoa và cây cảnh thường dùng trong ngày tết cũng giúp ích bạn lựa chọn cây, hoa phù hợp để trưng bày trong dịp tết!

(1) Mâm ngũ quả miền Bắc:

Người miền Bắc bày mâm ngũ quả theo thuyết ngũ hành trong văn hóa phương Đông: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ nên mâm ngũ quả phải phối theo 5 màu tương ứng: trắng, xanh, đen, đỏ, vàng. Không quan trọng nhiều hay ít, các gia đình thường sắm đủ các loại quả thuận theo ý nghĩa và sắp xếp, bài trí chúng xen kẻ với nhau để đẹp mắt là được. Thông thường, mâm ngũ quả ở miền Bắc có 5 loại quả gồm: chuối, bưởi, đào, quýt, hồng.

Hiện nay, các loại trái cây khá đa dạng và người ta cũng không quá cứng nhắc “ngũ quả” nữa nên mâm ngũ quả ngày càng phong phú hơn và có thể tăng lên thành bát, cửu, thập quả… Nhưng dù bày biện bao nhiêu loại quả thì người ta vẫn gọi đó là mâm ngũ quả.

Cách bài trí mâm ngủ quả truyền thống là nải chuối tiêu xanh ở dưới cùng đỡ lấy toàn bộ các loại quả khác. Chính giữa là quả bưởi, xung quanh là những loại quả khác được bày xen kẽ.

(2) Mâm ngũ quả miền Trung:

Miền Trung là vùng có khí hậu khắc nghiệt nhất cả nước thường xuyên phải gánh chịu bão lũ, hạn hán, cộng với việc đất đai cằn cỗi nên ít cây trái. Chính vì vậy, người dân miền Trung không quá câu nệ hình thức, ý nghĩa mâm ngũ quả bày trong ngày Tết, thường là có gì cũng nấy miễn là tươi ngon để thành tâm dâng kính tổ tiên.

Các loại quả thường có trong mâm ngũ quả miền Trung là: thanh long, chuối, dứa, dừa, mãng cầu, cam, dưa hấu,…

(3) Mâm ngũ quả miền Nam:

Các loại hoa quả trong miền Nam khá phong phú, người dân nơi đây thường chọn 5 loại quả: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài để bày mâm ngũ quả với mong muốn “Cầu sung vừa đủ sài“. Ngoài ra, mâm ngũ quả có có thêm chân đế là 3 quả dứa (trái thơm) thể hiện sự vững vàng, mong muốn con cháu đầy nhà. Đặc biệt, trên bàn thờ ở các gia đình thường bày thêm cặp dưa hấu xanh vỏ, đỏ lòng tượng trưng cho lòng trung nghĩa và trinh tiết của người phương Nam.

Ở miền Nam, người dân thường kiêng kỵ bày một số loại quả vì theo cách phát âm tên gọi mang ý nghĩa không tốt như:

• Chuối: phát âm giống chúi thể hiện sự nguy khó, làm ăn không phất lên được.
• Lê, táo: Lê lết, làm ăn dễ đổ bể, dễ thất bại.
• Cam, quýt: “quýt làm cam chịu”.

Ý nghĩa các loại quả trong mâm ngũ quả:

Cùng tìm hiểu ý nghĩa một số loại trái cây trong mâm ngũ quả ngày Tết để có thể lựa chọn được những loại quả thể đúng ước nguyện của mỗi gia đình.

• Bưởi: Tượng trưng cho sự an khang, thịnh vượng.
• Chuối: Nải chuối giống như bàn tay ngửa giống như con cháu sum vầy, quây quần cùng nhau hứng lấy may mắn, luôn bao bọc và che chở cho nhau suốt đời.
• Phật thủ: Tượng trưng cho bàn tay Phật luôn che chở cho các thành viên trong gia đình.
• Đào: Tượng trưng cho sự thăng tiến.
• Lựu: Tượng trưng cho hạnh phúc, đông con, nhiều cháu.
• Táo: Tượng trưng cho sự phú quý và giàu sang.
• Thanh long: Tượng trưng cho rồng mây hội tụ, và có ý nghĩa mang lại sự may mắn, phát tài phát lộc.
• Quả trứng gà/Lêkima: Tượng trưng cho lộc trời.
• Dưa hấu: Với vỏ xanh, ruột đỏ, căng tròn và mát lành, dưa hấu tượng trưng cho sự may mắn, ngọt ngào.
• Sung: Loại quả này gắn với biểu tượng sung mãn về cả sức khỏe và tiền bạc.
• Đu đủ: Giống như tên gọi của nó, loại quả này tượng trưng cho sự thịnh vượng, no đủ trong cả kinh tế và tình cảm.
• Xoài: Người miền Nam phát âm “xoài” giống như “xài”, vì vậy loại quả này tượng trưng cho sự cầu mong có được cuộc sống sung túc, tiêu xài thoải mái không thiếu thốn.
• Dừa: Người miền Nam phát âm là “vừa”, vì vậy người ta chọn loại quả này để bày trong mâm ngũ quả với cầu mong sự vừa đủ, không túng thiếu và viên mãn trong cuộc sống.
• Dứa/Thơm (miền Nam gọi là khóm): Người ta ví hình dáng quả dứa như dáng như rồng (thân có vảy như vảy rồng) vì vậy nó tượng trưng cho sự sự giàu có, may mắn và thịnh vượng.
• Quất: Theo âm Hán, từ “quất” phát âm gần giống từ “cát”. Vì vậy quả quất bày trên mâm ngũ quả với ý nghĩa mang lại sung túc, ăn nên làm ra, dồi dào sức sống…

Cách chọn các loại quả bày trong ngày Tết

• Chọn quả mới chín tới để vẫn có màu sắc tươi và bày được lâu.
• Chọn quả chắc tay, không bị dập, trầy xước, còn cuống và lá.
• Không nên rửa quả sẽ làm quả nhanh bị héo hoặc hỏng nếu có chỗ đọng nước.

Dưới đây là cách chọn một số loại hoa quả tươi ngon bày mâm ngũ quả:

• Chọn nải chuối xanh bày mâm ngũ quả nên chọn nải có màu xanh đậm, quả căng bóng, cong đều. Không nên chọn những nải có màu xanh nhạt, có quả mềm, dập nát.
• Chọn bưởi bày mâm ngũ quả: Chọn quả có màu vàng đẹp, dáng tròn đều.
• Chọn phật thủ bày mâm ngũ quả: Chọn quả rắn chắc, nhiều ngón tay dài, móng nhọn và có vỏ tươi sáng, có mùi thơm (mùi chanh tươi).
• Chọn dưa hấu Tết: Chọn quả cuống nhỏ, héo khô lại; núm dưa tròn đều, hơi lõm; vỏ căng tròn, sọc đen nổi rõ; phần bên dưới càng bé, càng lõm sâu thì dưa càng ngọt.
• Cách chọn xoài: Chọn quả tươi, có màu vàng đẹp, cầm chắc tay, da căng bóng không bị sần hoặc bầm dập.
• Cách chọn trái thơm: Chọn quả màu vàng sẫm hoặc cam nhạt, lá xanh, có độ cứng vừa phải.

Vậy bạn đã biết chọn loại trái cây nào trong mâm ngũ quả tương ứng với vùng miền của bạn rồi.

Với nhiều gia đình, thời điểm được xem là thích hợp để lau dọn bàn thờ là các ngày bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp (ngày cúng ông Công ông Táo về trời) đến ngày 30 tết.

Cách dọn dẹp bàn thờ cuối năm để đầu năm đón tài lộc:

(1) Xin phép trước khi dọn dẹp bàn thờ:

Thông thường, trước khi lau dọn bàn thờ cuối năm thì trước đó. Người thực hiện lau dọn phải tắm rửa sạch sẽ. Chuẩn bị đĩa hoa quả sẵn để đặt lên bàn thờ. Sau đó, là thắp một nén nhang và khấn vái nhằm xin phép tổ tiên, thần linh biết rằng trong ngày này sẽ tiến hành dọn dẹp, lau chùi bàn thờ.

(2) Chuẩn bị những thứ cần thiết:

Trước khi bắt tay vào dọn dẹp bàn thờ cuối năm; gia chủ cần chuẩn bị các vật dụng lau chùi cơ bản. Lưu ý không được dùng những vật dụng đã cũ hoặc sử dụng chung đồ lau dọn bàn thờ với vật sử dụng trong gia đình.

Nếu có khả năng chuẩn bị nước lau bàn thờ tốt nhất phải là nước từ 5 loại thảo dược: quế, hồi, đinh hương, gỗ vang, bạch đàn. Nếu không có các loại hương liệu trên thì gia chủ có thể thay thế bằng rượu gừng hoặc nước ấm sạch để tẩy uế và làm sạch các vật dụng cúng kiếng trên bàn thờ.

Gia chủ nên chuẩn bị một chiếc bàn đủ trang nghiêm. Sử dụng vải hoặc giấy đỏ trải lên bàn để đặt bài vị/ảnh thờ. Nếu bàn thờ đặt chung bài vị với gia tiên bạn nên lưu ý đặt các bài vị ở hai vị trí khác nhau. Tuyệt đối không được lẫn lộn. Bạn cần cẩn thận tiến hành hạ bài vị/ảnh thờ và các đồ thờ cúng xuống bàn.

Chi tiết hướng dẫn dọn dẹp bàn thờ cuối năm:

Lúc này, bàn thờ đã dễ dọn dẹp hơn. Việc dọn dẹp bàn thờ tốt nhất phải được thực hiện theo trình tự từ trên cao xuống dưới thấp. Đầu tiên là lau chùi bài vị, các vật cúng kiếng trên bàn thờ. Sau đó là đến mặt bàn thờ.

Bạn nên dùng cọ sạch lau dọn bụi bặm, tàn hương còn sót lại trên mặt bàn thờ và các vật cúng kiếng. Sau đó, bạn dùng khăn sạch nhúng nước thảo dược hoặc nước ấm đã chuẩn bị trước để lau chùi các vật dụng cúng kiếng và mặt bàn thờ cho thật sạch. Đối với những gia đình sử dụng tủ thờ, việc dọn dẹp sẽ có thêm phần quét dọn các phần thân tủ, gầm tủ để sạch bụi hoàn toàn.

Khi dọn dẹp bàn thờ gia tiên, gia chủ phải hạn chế tuyệt đối việc di dời bát hương và các đồ vật cúng khác. Nhiều người cho rằng, bát hương được coi là hình thức hội tụ tâm thức. Bát hương chính là sợi dây vô hình liên kết hai cõi âm – dương. Do vậy, xê dịch bát hương tùy tiện đồng nghĩa với việc làm đứt sợi dây liên kết này. Theo đó mà các thành viên trong gia đình dễ gặp những chuyện không vui.

Trong quá trình dọn dẹp bàn thờ ngày Tết thì bạn cũng đừng quên dọn bớt những chân nhang trên bát hương. Việc thay chân hương cuối năm không chỉ giúp không gian bàn thờ thêm phần tôn nghiêm mà còn hạn chế nguy cơ hỏa hoạn, giúp việc cúng bái trở nên dễ dàng hơn.

Dọn bát hương xong xuôi, bạn chỉ nên để lại trên bát ba chân hương. Còn lại bạn đem đi hóa. Sau khi hóa chân hương, đừng đổ xuống sông gây ô nhiễm môi trường. Thay vào đó, bạn có thể tận dụng phần chân hương đó mang đi bón cây.

Sau khi lau chùi xong bàn thờ, gia chủ tiếp tục công việc thay nước cho bình hoa, ly nước. Hoa được chọn cắm vào bình phải còn tươi, tốt nhất là còn nụ. Tốt hơn cả, bạn nên chọn những loại hoa chưng bàn thờ ngày Tết thông dụng nhất.

Ngoài ra, bạn có thể chọn chưng những loại trái cây mới lên bàn thờ hay bạn có thể học ngay cách bày mâm ngủ quả ngày Tết để trưng bày trên bàn thờ sẽ tăng thêm sắc xuân cho bàn thờ cũng như tượng trưng cho một năm mới bình an và đủ đầy.

Sau khi dọn dẹp xong và sắp xếp lại như cũ; bạn tiến hành thắp 3 nén hương; khấn vái để báo cho thần linh; tổ tiên là việc dọn dẹp đã hoàn thành.

Một số lưu ý khi dọn dẹp bàn thờ cuối năm:

Khi dọn dẹp bàn thờ bạn cần lưu ý một số điểm sau để việc lau dọn diễn ra suôn sẻ:

• Nếu bàn thờ nhà bạn có thờ phụng tượng, nên lau tượng kỹ càng tránh cho tượng bị trầy xước hay mất màu sơn. Với các bức tượng làm bằng đồng, bạn nên tránh không lau rửa bằng rượu, cồn hoặc hóa chất để tránh tình trạng oxy hóa, hoen gỉ, xỉn màu.
• Những người tham gia lau dọn bàn thờ cần ăn mặc chỉnh tề, kín đáo, hơi thở sạch sẽ và giữ tâm thành để thể hiện lòng thành kính của mình.
• Không chỉ đối với bàn thờ của tổ tiên, thần Phật. Khi dọn dẹp bàn thờ thần tài cuối năm, bạn cũng cần chuẩn bị lau dọn chu đáo giống như các bước dọn dẹp nêu trên. Dọn dẹp bàn thờ thần tài cuối năm là hành động thể hiện tâm thành và thể hiện công đức với các vị thần linh cai quản tài lộc và may mắn. Theo đó mà những vận may sẽ đến với gia đình trong năm mới sắp đến.
• Dọn dẹp bàn thờ là việc cần làm thường xuyên chứ không chỉ riêng vào dịp cuối năm. Để vận khí luôn hội tụ trong gia đình, bạn nên giữ cho bàn thờ gia tiên luôn được sạch sẽ, tươm tất vào mọi thời điểm trong năm. Điều này còn giúp cho không gian nhà bạn được trở nên sạch sẽ, bảo vệ sức khỏe của cả nhà.

Dọn dẹp bàn thờ cuối năm là hoạt động mang ý nghĩa lớn về đời sống tinh thần của người dân Việt Nam. Hoạt động không chỉ thể hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta mà còn ẩn chứa một niềm hy vọng cho một năm mới bình an, sung túc.

Tất niên là một bữa tiệc, liên hoan chia tay năm cũ và đón chào một năm mới với nhiều thành công và thuận lợi. Đây là ngày mà các thành viên trong gia đình sẽ cùng nhau sum họp lại để cùng ăn cơm buổi tất niên, và bữa cơm này thường diễn ra vào buổi chiều hoặc buổi tối đêm 30 (thực tế cúng tất niên ở một số nơi tầm 27, 28 âm lịch trở đi, nhưng chủ yếu là vào ngày 30 tết (29 tết với tháng thiếu). Theo phong tục tập quán ở mỗi mùng miền người ta sẽ làm cỗ cúng tất niên sau đó tùy vào gia chủ có mời thêm bạn bè hay người thân đến dự cùng gia đình hay không.

Vào chiều 30 Tết, nhà nhà đều chuẩn bị chu đáo cho việc tiễn năm cũ, đón xuân mới. Theo phong tục, chiều 30 Tết, mọi gia đình đều trồng cây nêu để xua tan ma quỷ. Trên mảnh sân trước nhà, người ta lấy vôi trắng vẽ một bộ cung tên hướng ra cổng, bên cạnh còn vẽ ba hình vuông và bảy hình tròn với quan niệm: “Ba vuông sánh với bảy tròn/ Đời cha liền với đời con sang giàu“. Đặc biệt bữa cơm tất niên chiều 30 Tết là khoảnh khắc thiêng liêng của mọi gia đình.

Trong mâm cơm, người lớn tuổi nhất sẽ hỏi con cháu tình hình làm ăn năm vừa rồi có thuận lợi hay không, hỏi xem các cháu nhỏ đã có đủ quần áo mới chưa? Năm vừa rồi học hành ra sao? Ông bà vui mừng khi các cháu khỏe mạnh, khoe những tấm giấy khen là thành tích học tập của các cháu suốt một năm vừa qua, và nhắc khéo với những cháu nào không có tấm giấy khen thì hãy cố gắng học tập để đạt được thành tích cao vào năm sau. Trong bữa cơm nếu ai trong gia đình vắng mặt thì sẽ được cả nhà nhắc nhiều nhất.

Bên cạnh ý nghĩa gia đình đoàn tụ sum vầy, bữa cơm tất niên còn là nghi thức tiễn biệt năm cũ, sửa soạn đón năm mới, mời ông Công ông Táo về trần thế tiếp tục cai quản việc bếp núc. Sau bữa cơm tất niên còn là lúc mọi người trong gia đình sửa soạn cúng giao thừa, tiễn năm cũ và đón mừng năm mới tràn đầy hy vọng mọi sự sẽ hành thông tốt đẹp.

Cách chuẩn bị mâm cơm tất niên:

Về cơ bản, ở mỗi gia đình vào ngày 30 Tết cần chuẩn bị hai mâm, một mâm cúng tất niên và sau đó là ăn tối, còn một mâm khác chuẩn bị cho cúng giao thừa. Người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhà thắp hương và đọc văn khấn, rồi các thành viên khác làm lễ vái. Nội dung chính là mời thần linh, gia tiên về ăn Tết cùng gia đình. Để cho giản tiện, nhiều gia đình gộp chung lễ cúng tất niên với lễ cúng giao thừa.

Mâm lễ cúng Tất niên tùy thuộc theo vùng miền, mỗi nơi sẽ khác nhau và tùy thuộc vào điều kiện gia đình mà chuẩn bị. Thế nhưng, một số vật phẩm nhất định phải có khi cúng theo phong tục của người Việt đó là: mâm ngũ quả, hương hoa, vàng mã, trầu cau, rượu, bánh chưng,… các món ăn trong ngày Tết sẽ được bầy biện trang nghiêm trên bàn thờ. Một số vùng có thêm câu đối đỏ, “gậy ông vải” (là 2 đôi mía còn đủ cả ngọn, lá tươi tốt, buộc khum vào nhau ở hai bên bàn thờ). Đặc biệt, trước khi cúng tất niên, cả gia đình đều phải có mặt, thành tâm kính lễ.

Bữa cơm ngày cuối năm được làm thịnh soạn hơn ngày thường. Tùy từng vùng miền mà có những đặc trưng riêng, như miền Bắc hay có canh móng giò hầm măng, miến lòng gà, xôi, bánh chưng, nem, giò lụa, giò xào… còn miền Trung hay có bánh chưng, bánh tét, giò lụa, gà bóp rau răm, thịt heo luộc, giá chua… đối với miền Nam hay có bánh tét, canh măng, thịt kho tàu, gỏi tôm thịt, nem, chả giò…

Bên cạnh các món mặn nói trên thì ở miền nào cũng thế mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu. Mâm ngũ quả để cúng gia tiên các gia đình nên chọn các loại hoa quả thông dụng và có thể ăn được. Các gia đình có thể chọn 5 loại quả khác nhau, mỗi loại tượng trưng cho ước nguyện của gia chủ thông qua tên gọi và màu sắc của loại quả đó.

Thực đơn tất niên tại nhà gồm những gì?

(1) Thực đơn tất niên tại nhà của người miền Bắc: Trước đây, mâm cỗ tất niên của người miền Bắc thường sẽ có 6 bát và 8 đĩa gồm:

• Canh măng
• Bóng
• Mực
• Nấm thả
• Miến
• Mọc
• Thịt gà luộc
• Giò lụa
• Chả quế
• Trứng muối
• Dưa hành
• Bánh chưng
• Lòng gà xào dứa
• Cá kho

Tuy nhiên, hiện nay, thực đơn tất niên tại nhà của người miền Bắc đã được rút gọn còn 4 bát, 4 đĩa gồm:

• Giò heo hầm măng
• Lưỡi heo luộc
• Bóng thả
• Miến
• Canh mọc
• Thịt gà luộc
• Thịt heo quay
• Giò lụa
• Chả quế (hoặc nem)

Ngoài những món ăn kể trên thì nhiều gia đình còn biến tấu thực đơn tất niên tại nhà với nhiều món ăn khác nhau nhưng vẫn mang đậm hương vị đặc trưng của miền Bắc như thịt đông, nộm chua ngọt…

(2) Thực đơn tất niên tại nhà của người miền Trung: Các món ăn truyền thống thường có trong mâm cơm tất niên của người miền Trung gồm:

• Bánh chưng, bánh tét
• Đĩa dưa món
• Đĩa giò lụa Huế
• Đĩa gà bóp rau răm
• Đĩa thịt đông
• Đĩa chả Huế
• Đĩa thịt heo luộc
• Giá chua
• Bát canh măng khô
• Bát miến Huế
• Đĩa cá chiên (hay đĩa thịt ram)

(3) Thực đơn tất niên tại nhà của người miền Nam: Do đặc trưng thời tiết của miền Nam khá nắng nóng, nên thực đơn tất niên tại nhà của người miền Nam sẽ ưu tiên những món ăn nguội hơn. Thường thì thực đơn tất niên tại nhà của người miền Nam sẽ bao gồm các món như:

• Bánh tét ăn kèm củ cải ngâm nước mắm
• Canh măng (thường là dùng măng tươi thay cho măng khô)
• Canh khổ qua nhồi thịt
• Thịt kho hột vịt
• Thịt heo luộc (hoặc quay)
• Gỏi tôm thịt
• Nem rán
• Chả giò
• Dưa giá
• Củ kiệu

Bài văn khấn Lễ Tất Niên:

Bài cúng Tất Niên là phần không thể thiếu trong lễ cúng Tất Niên cuối năm. Đây là bài văn khấn được các gia đình đọc trong lễ cũng tất niên cuối năm để tưởng nhớ ông bà, tổ tiên và cảm tạ trời đất.

BÀI CÚNG TẤT NIÊN CUỐI NĂM CHUẨN

Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)

– Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
– Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
– Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.
– Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
– Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.
– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
– Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ …………….. (1)

Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm …………..(2)
Tín chủ (chúng) con là:……………………………………………………………………….
Ngụ tại:…………………………………………………………………………………………..

Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Hôm nay là ngày 30 tết chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh.

Theo như thường lệ tuệ trừ cáo tế cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận.

Nam Mô A-di-đà Phật (cúi lạy) (3 lần)

Lưu ý trước khi cúng Tất Niên:

Cần phải lau dọn bàn thờ, phòng thờ, nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng. Thay nước, cắm hoa mới, châm đèn dầu hoặc nến hay đèn điện. Bày cỗ cúng trang nghiêm, thắp hương và tiến hành nghi lễ cúng Tất Niên cuối năm.

Tiệc tất niên công ty là gì?

Tiệc tất niên công ty (hay còn được gọi là Year End Party) là một sự kiện rất quan trọng đối với mỗi công ty, doanh nghiệp. Hiểu theo nghĩa Hán Việt thì “Tất” có nghĩa là kết thúc, hoàn thành, còn “Niên” có nghĩa là năm. Vậy tiệc tất niên được hiểu là một bữa tiệc để cho công ty, doanh nghiệp tổ chức ra nhằm tổng kết, nhìn lại một năm làm việc vừa kết thúc. Đây cũng chính là dịp để lãnh đạo công ty, doanh nghiệp bày tỏ lòng cảm ơn tới nhân viên, đồng thời là dịp vinh danh, khen thưởng và có những sự động viên kịp thời tới từng cá nhân, tập thể đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong năm vừa qua.

Thông thường, tiệc tất niên công ty sẽ được tổ chức vào dịp cuối năm tính theo Âm lịch (thường là trước khi nghỉ Tết 1 đến 2 tuần). Tuy nhiên, cũng tùy thuộc vào từng công ty mà buổi tiệc này có thể được diễn ra sớm hơn, thậm chí nhiều công ty lại lựa chọn mốc thời gian theo năm Dương lịch để tổ chức hoạt động này.

>> Xem thêm: Cúng Tất Niên 2024 & những điều cần biết

Cúng giao thừa là gì?

Cúng giao thừa hay lễ trừ tịch là một nghi lễ vô cùng quan trọng trong đêm 30 Tết – thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Các gia đình Việt Nam có truyền thống cúng giao thừa để cầu mong một năm mới sức khỏe, may mắn tài lộc, an khang thịnh vượng sẽ đến với tất cả thành viên.

Cúng giao thừa vào giờ nào?

Lễ cúng giao thừa thường được cử hành trong khoảng từ 23h đêm 30 cho đến 1h sáng mùng 1. Nghi lễ phải hoàn thành trước 1h sáng mùng 1. Vì vậy, để lễ cúng diễn ra không quá gấp gáp và đúng nghi thức, gia chủ cần chuẩn bị kỹ lưỡng lễ vật.

Mâm cúng giao thừa chuẩn bị như thế nào?

Theo phong tục từ xưa của cha ông, khi cúng giao thừa gia chủ phải thực hiện hai lễ, một lễ trong nhà và một lễ ngoài trời. Trong đó, lễ cúng giao thừa ngoài trời thực hiện trước để tạm biệt năm cũ và đón chào năm mới, sau đó mới thực hiện cúng trong nhà.

(1) Mâm cúng giao thừa ngoài trời: Một mâm cúng giao thừa ngoài trời gồm có:

• 1 con gà trống hoa luộc nguyên con có mào đỏ
• 1 bánh chưng hoặc bánh tét
• 1 đĩa xôi gấc
• 1 mâm ngũ quả
• 1 chén/bát muối
• 1 chén/bát gạo
• Bánh kẹo các loại
• Nhang, đèn hoặc nến
• Vàng mã (nếu có)
• Trà, rượu trắng
• Trầu cau và vôi
• Một số món ăn truyền thống ngày Tết khác (tùy gia chủ)

Cúng giao thừa ngoài trời quay hướng nào?

Theo quan niệm, hướng Đông để cúng Thiên Tử là Vua còn hướng Bắc là để cúng Thượng Đế. Vì vậy, tùy vào khuôn viên nhà mà lựa chọn vị trí phù hợp nhất để đặt mâm cúng giao thừa theo một trong hai hướng Bắc hoặc Đông đều được.

Theo quan niệm dân gian, cúng giao thừa là giờ phút cuối cùng của năm cũ để chuyển mình qua năm mới. Theo quan niệm tâm linh cho rằng, mỗi năm sẽ có một ông Hành Khiển trông coi việc nhân gian, hết năm thì những ông thần cũ lại bàn giao công việc cho ông thần mới sẽ thay thế nhau trông nom trần gian, chính vì thế việc cúng giao thừa là để tiễn ông thần năm cũ và chào đón ông thần mới. Bên cạnh đó cúng giao thừa còn có ý nghĩa là đem bỏ hết đi những điều xấu của năm cũ sắp qua để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến. Lễ cúng giao thừa còn là lễ để “khu trừ ma quỷ”, do đó có từ “trừ tịch”.

Việc bàn giao tiếp nhận công việc của các vị thần diễn ra rất khẩn trương, chính vì vậy các vị ấy chỉ có thể ăn vội vàng hoặc đi ngang qua chưng kiến tấm lòng của gia chủ. Vì thế mâm cỗ cúng quan Hành Khiển thường đặt ngoài cửa chính và các đồ cần chuẩn bị cho mâm cúng giao thừa gồm: hai bình hương, 2 ngọn nến hoặc đèn dầu, 1 bát muối, 1 bát gạo, tiền vàng mã, sớ. Bên cạnh đó chúng ta cần chuẩn bị một chút đồ ăn để các thần có thể mang đi như thủ lợn hoặc thịt gà, bánh chưng, xôi gấc, bánh kẹo và hoa quả…

(2) Mâm cúng giao thừa trong nhà: Theo truyền thống, nghi lễ cúng giao thừa trong nhà là cúng bái tổ tiên với mong muốn cầu xin gia đình gặp những điều tốt lành. Mâm lễ giao thừa trong nhà gồm có hương, hoa, đèn hoặc nến, bánh kẹo, mứt, bánh chưng, xôi gấc, khẩu thịt, rượu và các món mặn tùy ý.

Khi cúng xong ngoài trời thì bạn bắt đầu vào cúng trong nhà, mâm cúng giao thừa trong nhà cũng không kém phần quan trọng. Việc cúng giao thừa trong nhà là lễ cúng tổ tiên gia đình mình, cầu mong ông bà tổ tiên phù hộ độ trì cho gia đình một năm mới nhiều sức khỏe, gặp nhiều điều tốt lành. Trong mâm cổ cúng giao thừa trong nhà chúng ta cần chuẩn bị những món ăn trong ngày Tết được chế biến cẩn thận, trang nghiêm và sạch sẽ. Mâm cổ sẽ được chia làm 2 phần mâm cỗ mặn, mâm cỗ ngọt và chay.

Phần cỗ mặn gồm bánh chưng, giò – chả, xôi gấc – xôi đậu xanh, thịt gà, canh măng, nem rán và những món mặn khác tùy vào mỗi gia đình. Phần cỗ ngọt và chay thì bao gồm hương hoa, nến đèn là thứ không thể thiếu, ngoài ra còn có bánh kẹo tết, các loại bia nước ngọt và các loại mứt tết.

Khi cúng Giao thừa tất cả các thành viên trong gia đình phải có mặt đông đủ, đứng trang nghiêm trước bàn thờ, chắp tay và khấn tổ tiên để xin được các cụ phù hộ độ trì trong năm mới được an khang thịnh vượng, sức khỏe tốt.

Bài cúng giao thừa trong nhà và ngoài trời:

BÀI CÚNG GIAO THỪA NGOÀI TRỜI CHUẨN

Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)

Kính lạy:

Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương

Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật

Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần

Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn Hành Binh chi Thần, Lý Tào Phán quan (ví dụ năm cũ là năm tý – xem thêm 12 vị Hành khiển và Phán quan theo năm ở mục bên dưới để đọc đúng tên quan hành khiển)

Con kính lạy ngài đương niên thiên quan Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan (ví dụ năm mới là năm sửu – xem thêm 12 vị Hành khiển và Phán quan theo năm ở mục bên dưới để đọc đúng tên quan hành khiển).

Con kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Hổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.

Nay là phút giao thừa năm TÊN GỌI NĂM ÂM LỊCH CŨ với năm TÊN GỌI NĂM ÂM LỊCH MỚI

Chúng con là: …, sinh năm: …, hành canh: … tuổi, cư ngụ tại số nhà:…, ấp/khu phố:…, xã/phường …, quận/huyện/ thành phố …, tỉnh/thành phố …

Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng-đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật-Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cái Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.

Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.

Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy)

VĂN KHẤN CÚNG GIAO THỪA TRONG NHÀ CHUẨN

Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)

Nam mô Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật

Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật

Nam mô Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh

Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần

Các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh

Nay phút giao thừa năm cũ TÊN GỌI NĂM ÂM LỊCH CŨ với năm TÊN GỌI NĂM ÂM LỊCH MỚI.

Chúng con là :…sinh năm: …, hành canh: …tuổi, ngụ tại số nhà …, ấp/khu phố …, xã/phường…, quận/huyện/thành phố …, tỉnh/thành phố …

Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật- Thánh, dâng hiến tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ Thần, Phúc đức chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.

Con lại kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.

Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.

Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).

Sau khi hết 3 tuần hương thì hóa vàng mã dâng cúng.

12 vị Hành khiển và Phán quan theo năm:

1. Năm Tý: Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn Hành Binh chi Thần, Lý Tào Phán quan.
2. Năm Sửu: Triệu Vương Hành Khiển, Tam thập lục phương Hành Binh chi Thần, Khúc Tào Phán quan.
3. Năm Dần: Ngụy Vương Hành Khiển, Mộc Tinh chi Thần, Tiêu Tào Phán quan.
4. Năm Mão: Trịnh Vương Hành Khiển, Thạch Tinh chi Thần, Liêu Tào Phán quan.
5. Năm Thìn: Sở Vương Hành Khiển, Hỏa Tinh chi Thần, Biểu Tào Phán quan.
6. Năm Tỵ: Ngô Vương Hành Khiển, Thiên Hải chi Thần, Hứa Tào Phán quan.
7. Năm Ngọ: Tấn Vương Hành Khiển, Thiên Hao chi Thần, Nhân Tào Phán quan.
8. Năm Mùi: Tống Vương Hành Khiển, Ngũ Đạo chi Thần, Lâm Tào Phán quan.
9. Năm Thân: Tề Vương Hành Khiển, Ngũ Miếu chi Thần, Tống Tào Phán quan.
10. Năm Dậu: Lỗ Vương Hành Khiển, Ngũ Nhạc chi Thần, Cự Tào Phán quan.
11. Năm Tuất: Việt Vương Hành Khiển, Thiên Bá chi Thần, Thành Tào Phán quan.
12. Năm Hợi: Lưu Vương Hành Khiển, Ngũ Ôn chi Thần, Nguyễn Tào Phán quan.

Cúng giao thừa trong nhà hay ngoài trời trước?

Các chuyên gia lưu ý, gia chủ phải thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài trời trước nhằm “nghênh tân, tiễn cửu” tức là đón quan hành khiển mới, tiễn quan hành khiển cũ. Sau đó mới làm lễ cúng giao thừa trong nhà.

Cúng giao thừa xong có hóa vàng luôn không?

Nhiều người thắc mắc, cúng giao thừa xong có hóa vàng luôn không. Với vấn đề này, tùy vào phong tục vùng miền mà mỗi nơi thực hiện khác nhau. Nhưng thường thì vàng mã cúng giao thừa ngoài trời sẽ hóa luôn sau khi cúng xong để xua đuổi đi những điều không tốt đẹp. Còn vàng mã cúng giao thừa trong nhà sẽ để lại đến khi làm lễ hóa vàng, lễ tiễn đưa ông bà về cõi âm và rước lộc về nhà mới hóa.

Theo phong tục, ở nhiều địa phương, sau khi lễ cúng giao thừa kết thúc, gia chủ sẽ lấy muối và rượu trên mâm cúng rắc xung quanh nhà và rót rượu với mục đích trừ tịch, tức trừ tà ma, sẵn sàng đón một năm mới bình an.

>> Xem thêm: Thập Nhị Đương Niên Hành Khiển & cách cúng Giao Thừa năm Giáp Thìn 2024

Hái lộc đầu năm là phong tục bẻ cành cây (cành lộc) mang về nhà để lấy may mắn, được diễn ra vào dịp Tết Nguyên Đán, trong những ngày đầu năm mới. Những Cành lộc là một cành đa nhỏ hay cành đề, cành si,.. đây thường là những loại cây quanh năm tươi tốt và nảy lộc.

Lộc là nụ đầu tiên, mầm non mới nhú. Cành lộc được mang về, treo trước hiên nhà hoặc cắm vào bình hoa, treo ở gian giữa hoặc cửa ra vào để trừ ma quỷ, hay có ý báo là đã rước phúc lộc về nhà. Trong ngày Tết thì chúng ta thường thấy nhiều người đi chùa hái lộc hay đền thờ, …. Bởi cũng dễ hiểu hái lộc ở nơi đền chùa linh thiêng mang ngụ ý xin được hưởng chút lộc của Thần, Phật ban cho để cả năm thuận lợi.