[CPA] Cập nhật số lượng vắc-xin bắt buộc phải tiêm và nên tiêm phòng cho trẻ em và người lớn thuộc chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia và tiêm chủng dịch vụ.
Danh mục vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia
Danh mục vắc-xin tiêm chủng mở rộng cho trẻ em
Bắt đầu triển khai ở Việt Nam từ năm 1981 do Bộ Y tế khởi xướng với sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia có mục tiêu ban đầu là cung cấp dịch vụ tiêm chủng miễn phí cho trẻ em dưới 1 tuổi, bảo vệ trẻ khỏi mắc các loại bệnh truyền nhiễm phổ biến và gây tử vong cao.
Sau một thời gian thí điểm, chương trình tiêm chủng mở rộng từng bước được mở rộng dần cả về địa bàn và đối tượng tiêm chủng và các loại vắc xin. Đến nay, đã có 12 vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm phổ biến, nguy hiểm cho trẻ em được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng. Danh mục các loại vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia hiện bao gồm loại vắc xin sau:
- Vắc xin phòng bệnh lao
- Vắc xin phòng bệnh viêm gan B
- Vắc xin phòng bệnh bạch hầu
- Vắc xin phòng bệnh ho gà
- Vắc xin phòng bệnh uốn ván
- Vắc xin phòng bệnh bại liệt
- Viêm phổi/viêm màng não mủ do Hib
- Vắc xin phòng bệnh sởi
- Vắc xin phòng bệnh rubella
- Vắc xin phòng viêm não Nhật Bản
- Vắc xin phòng bệnh tả (vùng có nguy cơ cao)
- Vắc xin phòng thương hàn (vùng có nguy cơ cao)
Tiêm chủng mở rộng ở đâu?
Hiện các loại vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng được miễn phí hoàn toàn khi các bé tiêm tại các trạm y tế xã, phường, quận, huyện trong cả nước.
Bên cạnh các loại vắc xin cho trẻ em trong chương trình tiêm chủng mở rộng còn bao gồm vắc xin phòng uốn ván cho phụ nữ mang thai.
Lịch chích ngừa uốn ván cho bà bầu
Uốn ván là một bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong rất cao (25 – 90%). Đặc biệt, bà bầu và trẻ sơ sinh là 2 nhóm đối tượng có nguy cơ mắc uốn ván cao nhất. Do đó, kể từ năm 1992, Bộ Y tế Việt Nam quy định, tất cả phụ nữ mang thai cần phải được chích ngừa vắc xin để phòng bệnh uốn ván theo lịch cho cả mẹ và bé.
Với phụ nữ mang thai lần đầu, nếu trước đó chưa được tiêm phòng uốn ván thì cần được tiêm 2 mũi vắc xin trước khi sinh. Sau đó tiêm nhắc lại 3 mũi theo lịch chủng ngừa.
Lịch chích ngừa uốn ván cho bà bầu cụ thể như sau:
| Mũi 1 | Tiêm sớm khi có thai lần đầu hoặc phụ nữ trong tuổi sinh đẻ tại vùng nguy cơ cao. |
| Mũi 2 | Ít nhất 1 tháng sau mũi 1 và tiêm trước khi ngày dự sinh ít nhất 1 tháng |
| Mũi 3 | Ít nhất 6 tháng sau mũi 2 hoặc kỳ có thai lần sau |
| Mũi 4 | Ít nhất 1 năm sau mũi 3 hoặc kỳ có thai lần sau |
| Mũi 5 | Ít nhất 1 năm sau mũi 4 hoặc kỳ có thai lần sau |
Việc chích ngừa uốn ván cho bà bầu có thể thực hiện ở các trung tâm y tế dự phòng, bệnh viện sản hoặc các trung tâm tiêm chủng.
Danh mục các loại vắc xin dịch vụ cho trẻ em
Trong bối cảnh dịch bệnh có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp, nhu cầu của người dân về tiêm chủng đầy đủ các vắc xin để phòng bệnh ngày một gia tăng.
Bên cạnh các loại vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng, vẫn còn nhiều vắc xin chủng ngừa hàng loạt bệnh truyền nhiễm khác mà cha mẹ cần cho con mình tiêm phòng đầy đủ là:
- Vắc xin phòng thủy đậu
- Vắc xin phòng 3 bệnh: sởi – quai bị – rubella
- Vắc xin phòng viêm gan A, vắc xin phòng viêm gan A+B
- Vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu týp A+C, tuýp B+C
- Vắc xin phòng viêm màng não, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, viêm tai giữa do H. Influenzae không định týp.
- Vắc xin phòng tiêu chảy do Rota virus
- Vắc xin phòng cúm
- Vắc xin phòng dại
- Vắc xin phòng thương hàn
- Vắc xin phòng ung thư cổ tử cung
Danh mục vắc-xin cho người lớn (19-50 tuổi)
Không chỉ tấn công trẻ em, các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm luôn rình rập và tấn công người trưởng thành, gây ra những hậu quả vô cùng nặng nề.
Không chỉ bị đe dọa bởi những dịch bệnh truyền nhiễm mới như dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus SARS-CoV-2; bệnh cúm và viêm phổi cũng là 2 trong 8 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người lớn, đặc biệt ở người già. Ngoài ra còn có Virus viêm gan A, B, HPV; các vi khuẩn phế cầu hoặc não mô cầu; Bệnh ho gà, bạch hầu, uốn ván…
Đối với người lớn, việc tiêm phòng vắc xin cũng quan trọng không kém với trẻ em. Tiêm chủng (chích ngừa) không chỉ là cách phòng bệnh chủ động cho bản thân mình, mà còn góp phần bảo vệ gia đình, người thân và cộng đồng trước các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Dựa trên thực tiễn dịch tễ và những đặc điểm sức khỏe người trưởng thành tại Việt Nam, các chuyên gia khuyến cáo danh mục các vắc xin được khuyến cáo tiêm ngừa cho người trưởng thành trong độ tuổi 19 đến 50 tuổi bao gồm:
- Vắc xin phòng Cúm
- Vắc xin phòng bệnh Viêm phổi do phế cầu khuẩn
- Vắc xin phòng Sởi – Quai bị – Rubella
- Vắc xin phòng bệnh Thuỷ đậu
- Vắc xin phòng bệnh Uốn ván
- Vắc xin phòng Bạch hầu, uốn ván, ho gà
- Vắc xin phòng bệnh Viêm não Nhật Bản
- Vắc xin phòng bệnh Viêm màng não do não mô cầu khuẩn (A,C,Y,W; B,C)
- Vắc xin phòng bệnh Viêm gan A
- Vắc xin phòng bệnh Viêm gan B
- Vắc xin phòng bệnh viêm gan A+B
- Vắc xin phòng bệnh Ung thư cổ tử cung
- Vắc xin phòng bệnh Tả
- Vắc xin phòng bệnh Thương hàn
- Vắc xin phòng Dại
- Vắc xin phòng bệnh Sốt vàng
Tại sao người lớn cần tiêm vắc-xin phòng bệnh?
(1) Bạn không được tiêm phòng vắc xin đầy đủ khi còn nhỏ:
Tại Việt Nam, hầu hết người lớn không được tiêm chủng (chích ngừa) vắc xin đầy đủ khi còn nhỏ, nếu được tiêm thì cũng chỉ một vài loại cơ bản.. Đặc biệt, Một số người lớn tuổi sinh ra vào thời điểm chưa triển khai chương trình TCMR nên hầu như chưa từng được tiêm phòng.
(2) Người lớn không còn được bảo vệ bởi các vắc xin đã tiêm từ nhỏ:
Hệ miễn dịch không phải là bất biến và sẽ suy giảm theo độ tuổi. Người lớn cần tiêm/chích ngừa để bù đắp lượng kháng thể thiếu hụt, góp phần nâng cao hệ miễn dịch cộng đồng. Người lớn có thể đã được tiêm đầy đủ vắc xin khi còn nhỏ nhưng một số loại vắc xin cần được tiêm nhắc lại định kỳ ở tuổi trưởng thành để duy trì khả năng miễn dịch như ho gà, uốn ván… Chưa kể, công nghệ sản xuất vắc xin trước đây còn lạc hậu nên kháng thể có thể không còn duy trì được trong cơ thể sau nhiều năm. Do đó, người lớn cần được tiêm mới hoặc tiêm nhắc lại các loại vắc xin.
(3) Một số loại vắc xin mới xuất hiện, người lớn chưa từng được tiêm:
Ở Việt Nam, hầu hết người lớn không được tiêm đầy đủ vắc xin khi còn nhỏ; ngay cả sau năm 1985 – khi có chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia, nhiều người được tiêm vắc xin thì cũng chỉ một vài loại, chưa kể, với những công nghệ sản xuất vắc xin trước đây, có thể kháng thể không tồn tại được nhiều năm. Việt Nam hiện nay đã có thêm nhiều vắc xin mới phòng được nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người lớn, do đó người lớn cần tiêm vắc xin để phòng bệnh.
(4) Bạn cũng có thể lây nhiễm những căn bệnh lạ khi đi xa nhà:
Khi đi đến những nơi xa xôi, đi du lịch; bạn có thể có nguy cơ bị lây những loại bệnh không hề có tại nơi bạn đang sống. Đặc biệt, thanh thiếu niên nếu đi du học thì tiêm chủng (chích ngừa) đầy đủ là một yêu cầu bắt buộc
(5) Người lớn dễ mắc bệnh vì tiếp xúc với nhiều nguồn lây bệnh:
Do công việc và các nhu cầu trong cuộc sống nên người lớn phải đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người đồng nghĩa với việc tiếp xúc với nhiều nguồn lây bệnh hơn và nguy cơ lây nhiễm bệnh cũng cao hơn…
(6) Người lớn tiêm chủng để chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân:
Người lớn nếu có sức khỏe yếu, có bệnh nền, đặc biệt các bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, huyết áp, bệnh phổi,… khi mắc bệnh truyền nhiễm sẽ biến chứng nhanh hơn, nặng hơn, khó chữa, tốn kém và tỷ lệ tử vong cao hơn.
(7) Người lớn tiêm chủng giúp bảo vệ người thân yêu:
Nếu mắc bệnh, người lớn sẽ trở thành nguồn lây bệnh trong gia đình. Đặc biệt nguy hiểm nếu gia đình có trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh lý nền (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD, suy giảm miễn dịch, tim mạch, tiểu đường, huyết áp…), những người có hệ miễn dịch kém (ung thư, HIV), người có sức khỏe yếu… Vì đó là những người có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cao hơn và khi mắc bệnh thì biến chứng cũng sẽ nghiêm trọng hơn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng hoặc để lại những di chứng nặng nề.
(8) Người lớn tiêm chủng để bảo vệ cộng đồng:
Bệnh truyền nhiễm dễ lây lan thành dịch bệnh, thậm chí thành đại dịch toàn cầu, gây thiệt hại nặng nề về sức khỏe, tính mạng con người, ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, an ninh… Vì vậy, khi mỗi người tiêm vắc xin phòng bệnh đầy đủ để không mắc bệnh, không trở thành nguồn lây nhiễm cho người khác chính là góp phần tạo miễn dịch cộng đồng – tấm lá chắn bảo vệ sức khỏe cho toàn xã hội,
Không chỉ là quyền lợi bảo vệ chính bản thân mình, tiêm chủng (chích ngừa) đầy đủ còn là hành động văn minh, thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân sống trong xã hội nhằm giúp ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm, bảo vệ sức khỏe, tính mạng và sự phát triển bền vững của cộng đồng.
(9) Tiết kiệm tiền bạc và thời gian:
Người lớn nếu mắc bệnh sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của chính mình, tốn kém chi phí và thời gian điều trị, không thể làm việc, ảnh hưởng cuộc sống cả gia đình.
(10) Làm gương cho con, cháu:
Khi tiêm vắc xin phòng bệnh, người lớn có thể trở thành tấm gương cho các con và cháu về ý nghĩa của việc tiêm vắc xin để phòng bệnh, bảo vệ gia đình và nâng cao miễn dịch cộng đồng.
Bên trên là một số thông tin về danh mục các loại vắc xin cần phải tiêm cho trẻ em và người lớn bao gồm cả vắc xin nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) và vắc-xin dịch vụ. Hy vọng bạn sẽ không bỏ lỡ mũi tiêm nào để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình của mình.